Card 8Nguyễn Thanh Giang (tiếp): xe tải từ bên Hàn Quốc, chú xây lại cái đấy trên địa phận tỉnh Thanh Hoá. Những hiểu biết, kiến thức, cách thức trong thời kỳ chú làm với Toyota, thì những thứ gì mà chú còn nhớ là chú mang ra chú dùng hết. Thì phải nói là quá trình xây dựng nó như thế. Còn một ấn tượng nữa mà chú nói là chú giữ nhất là tấm lòng của người dân đối với một dự án đầu tư nước ngoài. Dân địa phương là người ta rất nhiệt tình, chịu hi sinh rất là nhiều, người ta giúp mình làm. Lúc nãy chú có nói chuyện đấy, là di dời một cái nghĩa địa có rất nhiều ngôi mộ người ta mới chôn xuống đấy, thì phải bốc lên và di đi, mà về mặt tâm lý thói quen đối với người Việt Nam là người ta rất kiêng. Nếu là chỗ khác thì có khi là biểu tình, biểu tiếc là vì không lấy được cái mảnh đất vuông vắn như thế.Người hỏi: thế không có xung đột nào lớn giữa đối tác Nhật với phía Việt Nam mình hoặc là với chính phủ, chính quyền vào cái thời điểm đó, lúc mà mình xây dựng cái dự án nhà máy này?Nguyễn Thanh Giang: Không. Nói là xung đột thì có lẽ là không có vì thực ra là cái gì không đồng ý với nhau thì bàn với nhau để mà làm; thì cái việc có thể như là cái xe vướng phải hòn đá, nó dừng một tý thì mình bắt bánh mình đẩy nó qua thôi. Cái chính là mình đừng coi nó là cái xung đột. Và những người của phía Việt Nam như bọn chú phải chấp nhận là nhiều khi mình là một cái thứ, như là một cái đệm giảm chấn ở giữa, có thể chịu đấm cả hai bên miễn là cho cái việc nó tốt lên thôi. Chú nói cái khó khăn lớn nhất là vừa nhận giấy phép, vừa chọn địa điểm xong thì nó cái chuyện là…À, chưa nhận giấy phép, chuẩn bị nhận giấy phép thì nó có cái chuyện là cấm đầu tư thực hiện dự án trên những ruộng lúa nước, thì chú có nói là phải trình bày lên, rồi tất cả các thứ, xong rồi thì bác Kiệt bác ý xuống tận nơi bác ý xem ruộng. Hôm sau về bác ấy kí cấp cho Toyota, cho bên Honda. Chú tưởng cái đấy thì, không qua được cái đấy thì thầy trò dắt díu nhau đi chỗ khác thì không biết nó như thế nào. Thế còn cái phía Việt Nam ấy thì, nói cái này thì, nó có một cái mà chú cho cũng là xung đột rất là lớn, nhưng mà có thể là không nên nói ra. Tức là cái thời kì đấy, cháu biết là trong chính sách thuế của Việt Nam đối với cái xe từ 9 chỗ giở lên ấy, thì cái xe 16 chỗ giở lên thuế thấp hơn hẳn so với xe 14-15 chỗ. Thì mình lúc bấy giờ phân biệt 15-16 chỗ thứ nhất là theo cái đăng ký, thứ 2 là theo cái Tiêu chuẩn Việt Nam là cái chiều ngang của một người ngồi đấy là bao nhiêu cm. Thì cái xe Hiace, thì lúc đầu nó là cái xe 15 chỗ. Cái xe Ford thì lúc đầu sự thực nó cũng là cái xe 15 chỗ thôi. Thế nhưng mà nó làm cái xe đấy, cái Ford Transit, thì nó ra đời đúng vào cái lúc mà áp dụng cái thuế xuất chênh lệch. Thì một đằng là, nếu là cái xe Hiace 15 chỗ của Toyota bị đánh thuế rất cao, thế còn cái xe 16 chỗ của Ford Transit thì lại được thuế rất thấp, thế nên là không thể cạnh tranh được. Thế thì cái xe Hiace ấy, nó sản xuất ở bên Columbia thì nó đăng ký ở bên đấy là 16 chỗ. Thực ra ghế nó không to hơn nhau bao nhiêu, rộng ra một chút. Thế nhưng mà áp dụng theo Tiêu chuẩn Việt Nam lúc bấy giờ là chiều ngang một người ngồi là 32cm thì nó 16 chỗ vẫn còn thừa. Thế còn Ford thì, thực ra, nếu áp dụng theo tiêu chuẩn của Mỹ là 44 cm một người…Nguyễn Thanh Giang (tiếp): thì nó béo hơn mà, thì nó cũng chỉ là 15 chỗ thôi. Thế nhưng về Việt Nam thì thành 16 chỗ vẫn rộng rãi, thoải mái. Thế thì cái đợt ấy là Toyota nó đổi về sản xuất xe Hiace theo cái mẫu xe của Columbia. Thế thì lúc bấy giờ là nhập về một cái thì hải quan mình kết luận là Toyota gian lận thương mại. Chú là người bị gọi lên đầu tiên. Các ông ấy nói nhiều quá nên cuối cùng là chú mệt, chú mới nói là: thôi từ nay trở đi tôi không tiếp các ông nữa, đi làm việc với người Nhật. Làm việc với người Nhật thì cháu biết rồi, mấy ông hải quan mình thì không biết tiếng Nhật, mấy ông Nhật thì không nói tiếng ta, thì chú để cho cứ ngồi với nhau. Thế một anh người Nhật lộ xộ một lúc, lại có một phiên dịch dịch ra tiếng Việt, thế xong anh Việt Nam lại nói, sau đó người phiên dịch lại lộ xộ ra tiếng Nhật. Ngồi với chú thì nó có thể hỏi nhiều chuyện, một ngày lượng thông tin rất nhiều nhưng mà nó cứ lằng nhằng khó khăn mãi, chú bảo: thôi, tôi không tiếp nữa, từ nay trở đi việc này giao cho mấy người Nhật. Cuối cùng các ông ấy ngồi, nói chuyện với nhau thì nó bí quá, chả đi đến kết cục gì cả. Thế thì hôm sau chú lên gặp ông Cục trưởng Cục hải quan. Chú mới nói thế này: việc này về tình thì có thể là gian, cái lý do gian thì tôi cũng nói thẳng với anh là các anh đánh thuế thế này thì không có thằng nào nó dại gì không đăng ký xe 16 chỗ nếu nó đủ tiêu chuẩn, tôi nghĩ là nếu ông không làm hải quan nữa mà ông đi buôn xe thì ông cũng làm như thế thôi. Thế là, tình thì có thể có ý gian, tôi không khẳng định là là họ định gian, là vì cái xe sản xuất ở cái Columbia này thì nó là một cái xứ sở lạc hậu, và cái người ở bên đó có thể nó gầy gò, nó chịu ngồi xếp cá hộp với nhau thì nó vẫn ngồi đủ 16 thằng, tôi sợ cái xe ngồi đến 20 thằng vẫn được. Thế còn bây giờ tôi nói là: lý họ đúng, là vì sao, bây giờ ông muốn bắt phạt họ, không muốn cho họ sản xuất cái xe này nữa thì cái rất đơn giản là các ông thương lượng với lại Cục tiêu chuẩn đo lường chất lượng đổi tiêu chuẩn, từ nay giở đi tiêu chuẩn chiều rộng ghế cho người Việt Nam là phải 440, thế và tôi xin báo trước là nếu đổi sang 440 như tiêu chuẩn Mỹ thì cái xe hiện nay của Ford cũng không phải là 16 chỗ mà nó tụt về là 15 chỗ. Cho nên là nếu muốn giải quyết vấn đề lý thì chỉ có đấy là cách duy nhất. Thế còn ngoài ra, bằng những cách khác thì tôi không nghĩ ra cách gì cả. Vì bây giờ họ xuất trình đầy đủ hồ sơ giấy tờ cái xe này đã được sản xuất ở một nước thứ ba rồi, nó không nhất thiết là nó phải giống xe Nhật. Nhật thì cái xe này nó làm chỉ có 12 chỗ thôi, nó ngắn hơn. Cho nên là, cái lần đấy là cái lần xung đột gay gắt, căng thẳng nhất, làm việc lâu nhất. Rồi cuối cùng, sau khi mà chú nói thế thì cái anh Cục trưởng hải quan anh ý cũng thông. Rồi anh ý bảo: thôi, tôi coi như là xoá vụ này nhớ. Anh ý còn dặn chú: này, thằng nào mà nó đến ông vòi vĩnh cái gì thì ông cứ gọi điện cho tôi, tôi bắt nó lại ngay nhé, chuyện này coi như là xoá. Thì đấy phải nói là cũng có xung đột, nhưng cũng thấy là phía lãnh đạo các bộ phận chính quyền của Việt Nam ấy, nếu mình gặp được những người mà người ta hiểu tình hiểu lý thì người ta giải quyết việc cũng rất nhanh. Thì cái giai đoạn của chú có mỗi chuyện đấy là căng thôi
Người hỏi: cái xe Hiace là cái xe đầu tiên hả chú, hay là cái xe Corolla?
Nguyễn Thanh Giang: cái đầu tiên là cái Corolla. Cái Corolla là cái mà chú rất là căng với anh gọi là Giám đốc thị trường đấy. Chú đề nghị là phải đưa nhiều mẫu, nhưng mà anh ấy nhất định kế hoạch là chỉ làm một cái xe ấy trong cái năm đầu tiên đấy. Thế thì sau đó thấy quả nhiên thấy bán nó cũng bị hạn chế nên về sau tự họ tăng cái số mẫu xe các thứ lên. Thì chú cũng thôi chú không lặp lại cái ý đó nữa, cốt mình đạt được cái ý mình là được rồi.
Người hỏi: Honda đúng không chú, cái ông Giám đốc thị trường.
Nguyễn Thanh Giang: anh ấy là cái anh Nagoya. Cái anh Honda là anh Trưởng văn phòng đại diện của Toyota đầu tiên. Chú nói đùa là, Honda thì hôm sau sẽ có một anh là Suzuki sang làm việc. Về sau nó quả nhiên cử một chị Phó tổng giám đốc tên là Suzuki thật. Chú nói là tao nói đùa hoá ra lại đúng. Thì nó nói là, đấy là tên của Nhật, Honda, Toyota, Suzuki thì cũng thế.
Người hỏi: lý do tại sao mà anh Nagoya thời điểm đấy lại nhất định chỉ giới thiệu một mẫu xe trong khi chú đề nghị làm nhiều brand?
Nguyễn Thanh Giang: tại vì anh ấy theo cái quan niệm và kinh nghiệm của anh ấy. Chú không biết ở đâu ra. Nó căng đến mức là đã có lúc chú phải nói với nó: tao hỏi thật mày là mày sang bên này để mày bán ô tô hay là để mày dạy người Việt Nam cách mua ô tô như thế nào. Mâu thuẫn xung quanh chuyện (1) chọn kiểu xe, (2) muốn mua xe phải đặt hàng thế này thế kia, thì nó mẫu thuẫn nhau ở chỗ: Toyota muốn đưa ra một ý tưởng về một sự quản lý mới, tức là các đại lý bán xe ở Việt Nam dứt khoát chỉ bán một giá, không được có hoa hồng bắn lại cho khách các thứ. Lúc bấy giờ, chú bảo cái chuyện này nó không phù hợp ở Việt Nam đâu, tao đi mua xe tao cũng muốn bắn lại một tý cho vui vẻ, về để uống bia chứ sao lại làm thế. Lúc đầu thì họ căng lắm, họ không nghe, rồi họ cử người đi do thám, thuê các công ty ở ngoài đến đóng giả là người mua xe rồi xin hoa hồng các thứ này khác...rồi cuối cùng thấy là thằng quái nào cũng có cái tội ấy cả nên thôi cuối cùng tự họ lờ đi không nói gì nữa. Thế đấy là nó cũng có cái chuyện các thói quen khác nhau, nhưng thực ra nó cũng có cái lý thế này: những anh ấy cũng là những người trẻ tuổi, ở Nhật thì họ cũng ở những địa vị thấp thôi, sang đây thì họ được nâng lên một cấp cao hơn, thì họ muốn tạo ra một cái mẫu hình mới. Chẳng hạn như cái anh Tổng giám đốc của chú, thì ở Nhật có mỗi anh ý là ch
đang được dịch, vui lòng đợi..
